Leczenie niepłodności

Histerosalpingografia (HSG)

Histerosalpingografia (HSG) oraz jej odmiana Sono-HSG to badanie mające na celu ukazanie jamy macicy i jajowodów.  W diagnostyce niepłodności sprawdza, czy w jamie macicy nie ma przeszkód (zrosty, mięśniaki) oraz czy jajowody są drożne - czyli nie zatkane - co niemożliwiałoby dotarcie plemników do komórki jajowej.

Badanie HSG polega na wprowadzeniu do jamy macicy płynu ze środkiem kontrastowym (w przypadku klasycznego badania histerosalpingograficznego, HSG,  z zastosowaniem szkodliwych promieni rentgena) lub sterylnej wody czyli soli fizjologicznej (w przypadku Sono-HSG czyli badania  z zastosowaniem nieszkodliwej ultrasonografii, USG). 

Za pomocą strzykawki i specjalnego miękkiego cewnika podaje się do jamy macicy płyn, który stopniowo wypełnia jamę macicy, potem jajowody i następnie dostaje się do jamy otrzewnej.

WSKAZANIA DO BADANIA

Badanie umożliwia ocenę drożności jajowodów, kształtu jamy macicy, stwierdzenie zmian rozwojowych, przegrody, zrostów pozapalnych, mięśniaków, guzów macicy, istnienie przerostu endometrium, polipów.

SPOSÓB PRZYGOTOWANIA DO BADANIA

Badanie wykonywane jest w pierwszym tygodniu po miesiączce (po całkowitym ustąpieniu krwawienia i plamienia). Badania nie wykonuje się w czasie krwawienia miesiączkowego nawet w przypadku śladowego krwawienia z ujścia zewnętrznego części pochwowej szyjki macicy.

Test po stosunku (inaczej test postkoitalny, pc-test, post coital test, test na wrogość śluzu) jest badaniem laboratoryjnym stosowanym w diagnozowaniu niepłodności. Polega on na ocenie jakości śluzu szyjki macicy i obserwacji w nim ruchu plemników.

Test po stosunku (badanie PCT)

Kiedy wykonujemy test po stosunku?

Badanie to ma obecnie małe znaczenie. Może jednak wspomóc postawienie rozpoznania w przypadku niepłodności o niewyjaśnionej przyczynie, szczególnie w sytuacjach, gdy:

  • pacjentka przechodzi prawidłowe owulacje, nie ma niedrożności w obrębie jajowodów, a badanie nasienia partnera nie wykazuje nieprawidłowości; sytuacja taka może nasuwać podejrzenie problemu w obrębie śluzu szyjkowego.
  • istnieje podejrzenie obecności przeciwciał przeciwplemnikowych u jednego z partnerów; przeciwciała mogą atakować plemniki, uniemożliwiając im dotarcie do komórki jajowej i jej zapłodnienie.
  • partner nie wyraża zgody na przebadanie się w celu wykrycia przyczyn niepłodności.

Jak wygląda test po stosunku?

Próbkę w teście po stosunku stanowi śluz szyjki macicy pobrany od kobiety w krótkim czasie po odbyciu stosunku płciowego. Ze względu na zmiany śluzu szyjkowego w kolejnych fazach cyklu miesięcznego, bardzo ważny jest czas wykonania badania – powinno to nastąpić w ciągu maksymalnie dwóch dni od owulacji. Pacjentka powinna zapytać swojego lekarza, jak skutecznie rozpoznać u siebie owulację (przykłady sposobów to: mierzenie temperatury ciała, sprawdzanie wyglądu śluzu szyjkowego, czy pomiar poziomu w moczu hormonu luteinizującego – tzw. LH) i poinformować go, kiedy to nastąpi – najczęściej badanie ustalane jest na następny dzień.

W dniu testu (kilka godzin przed badaniem) należy ze swoim partnerem odbyć stosunek seksualny. Ważne jest, aby nie stosować podczas niego środków takich jak lubrykanty (mogą one zaburzyć wyniki testu).

Trzeba ponadto pamięctać, żeby nie brać kąpieli po stosunku. Próbka zostanie pobrana w gabinecie lekarskim.

Pacjentka zostanie poproszona o rozebranie się od pasa w dół i położenie się na fotelu ginekologicznym. Lekarz oceni wygląd ujścia pochwowego szyjki macicy. Następnie, używając specjalnego wziernika lub strzykawki, pobierze niewielką ilość śluzu z szyjki macicy. Procedura ta jest podobna do pobrania materiału do wymazu – jest bezbolesna i trwa około 5-10 minut. Po jej zakończeniu można ubrać się i wrócić do domu, próbka natomiast zostanie poddana badaniu mikroskopowemu, w którym oceniona zostanie jakość śluzu oraz obserwowane będą plemniki i ich ruch. Ponadto oceniony zostanie wygląd i sposób wysychania śluzu.

Wartości referencyjne

Wynik testu postkoitalnego uznaje się za prawidłowy, jeśli w próbce widoczne są plemniki, które poruszają się do przodu, a śluz wykazuje prawidłową rozciągliwość i wygląd po wyschnięciu.

Wynik testu można uznać za nieprawidłowy, jeśli spełniony jest jeden z następujących warunków:

  • śluz jest nierozciągliwy;
  • śluz wysycha w nieprawidłowy sposób;
  • w próbce widoczna jest duża ilość martwych plemników;
  • w próbce nie obserwuje się obecności plemników;
  • plemniki pod mikroskopem wyglądają jak „sklejone” i poruszają się w nieprawidłowy sposób.

Interpretacja wyników

Prawidłowy wynik testu po stosunku pozwala na wykluczenie niepłodności wynikającej z patologii w obrębie śluzu szyjkowego i pokazuje, że plemniki nie mają problemów z poruszaniem się w nim. Wynik negatywny natomiast może sugerować:

  • nieodpowiedni skład śluzu,
  • problemy z szyjką macicy po wcześniejszych operacjach w obrębie miednicy (są to jednak rzadkie przypadki),
  • obecność w śluzie przeciwciał przeciwplemnikowych (przeciwciała takie mogą być wytwarzane także przez mężczyznę – ich obecność również daje negatywny wynik testu po stosunku).

Zdarza się też, że wynik testu okazuje się nieprawidłowy przez złą technikę badania.

Wielu ekspertów utrzymuje, że wartość diagnostyczna testu po stosunku jest niska i nie wpływa znacząco na dalsze postępowanie, dlatego jest on obecnie rzadko zlecany.

 

Problem niepłodności w Polsce dotyczy coraz większej ilości par. Niestety, część z nich jest nieświadoma swojego problemu. Zwlekanie z podjęciem leczenia powoduje znaczne zmniejszenie skuteczności stosowanych procedur leczniczych. Dlatego tak ważna w leczeniu jest wczesna diagnostyka oraz terapia włączona w odpowiednim momencie.

Jedną z najważniejszych zasad w diagnostyce niepłodności, jest zasada prowadzenia diagnostyki jednocześnie u obojga partnerów.

Badania, które pomagają w ustaleniu przyczyn niepłodności powinny być rozpoczęte po roku regularnego współżycia płciowego. Kobiety z nieregularnym cyklem miesiączkowym, jak również te powyżej 35 roku życia, powinny zgłosić się do lekarza nawet wcześniej. Istnieje bowiem opinia, że u kobiet od 35-go roku życia szanse na uzyskanie ciąży maleją w coraz szybszym tempie. W świetle najnowszych badań oraz w oparciu o wyniki leczenia naszej Kliniki możemy ten przełomowy wiek określić raczej na koniec 37 roku życia. Dlatego też opóźnianie rozpoczęcia leczenia przez kobiety w wieku dojrzałym może zmniejszać szanse na poczęcie.

Badania diagnostyczne zazwyczaj rozpoczynają się od szczegółowego wywiadu dotyczącego poprzednich ciąż (poronienia, ciąże ektopowe), przebytych chorób (cukrzyca, choroby tarczycy), operacji (usunięcie wyrostka robaczkowego, zabiegi na jajnikach, macicy), a także stosowania środków antykoncepcyjnych i innych leków oraz pełnego badania ginekologicznego (USG dopochwowe, cytologia, badanie piersi).